Sokolski pokret

Sokolski pokret

Sokolski pokret

Kako je nastao i koje osnivač pokreta?

Sokolski pokret je nastao kao ideologija i filozofija da se preko telesnih vežbi razvija telo, duh i moral svih slovenskih naroda i tako stvori jaka i zdrava društvena baza u cilju osloboađanja i preporada Slovena i sticanja nezavisnosti, pre svega, od germanskih naroda. Glavni idejni tvorac pokreta i osnivač prvog sokolskog društva je češki filozof Miroslav Tirš – po kome Tiršova ulica u Beogradu nosi naziv. On je osmislio poseban sokolski gimnastički sistem sa osnovnim telesnim vežbama. Ptica soko je uzeta za naziv pokreta na predlog Tiršovog prijatelja inspirasan poređenjem junaka sa sokolom koji se sreće u srpskim narodnim pesmama. Pokret se iz Češke brzo proširio među skoro svim slovenskim zemljama u Slovačkoj, Poljskoj, Rusiji, Ukrajini, Sloveniji, Hrvatskoj, BiH, Makedoniji, Crnoj Gori, na teritoriji Vojvodine i u Srbiji.

Sokolski pokret

Beogradsko društvo za gimnastiku i borenje

Preteča sokolskog društva u kneževini Srbiji je bilo Beogradsko društvo za gimnastiku i borenje koje uvodi Tiršov sistem vežbanja i 1892. godine menja naziv u Beogradsko gimnastičko društvo Soko. Sokolstvo je u Kraljevini Srbiji imalo svog rivala u viteškim pokretima Dušan Silni koja se oslanjala na srednjevekovno srpsko nasleđe. Nakon skoro dve decenije neslanganja ujedinili su se 1910. godine u Savez sokolskih društava ušan Silni. Nakon Velikog rata ostvarila se ideja sokolstva o ujedinjenju Južnih Slovena u jednu državu i 1920. godine osnovan Jugoslovenski sokolski savez. Sokolstvo je posticalo jugoslovensku ideju zbog čega je imalo veliku podršku Aleksandra Karađorđevića koji uvodi sokolstvo u sve državne ustanove od škole do vojske. U ovom periodu dolazi do znatnog jačanja sokolstva i velikog uticaja na stanovništvo. Održavaju se brojni sletovi, takmičenja, svečanosti, priredbe, osnivaju se sokolski bioskopi, horovi i pozorišne sekcije. Prestlonaslednik Petar II Karađorđević nakon uvođenja diktature postaje najmlađi član i starešina Sokola Kraljevine Jugoslavije. Početkom Drugog svetskog rata sokolski pokret dobija vojni karakter i počinje vojna obuka sokolova što zbog očekivanog napada Sila Osovine što zbog unutrašnjih progona sokolskih pokreta na teritoriji banovine Hrvatske. Za vreme okupacije zabranjen je rad sokolskih društava a zbog svoje panslavističke ideologije smatrani su pretnjom po stvaranje novog poretka te su brojni sokoli hapšeni, odovođeni u logore i proganjani. Nakon rata komunističke vlasti nisu blagonaklono gledale na sokolska društva zbog povezanosti sa kraljevskom dinastijom Karađorđević zbog toga su osnavali Savez za telesno vaspitanje Partizan Jugoslavije koji je preuzeo model delovanja sokolskog pokreta i organizovao svoje sletove sa štafetama. U Pragu, iz kolevke sokolsog pokreta, 1993. godine obnovljeno je Svetski sokolski savez a 1998. godine osniva se i Sokolski savez Srbije koji je i danas aktivan i kroz svoje aktivnosti pokušava da oživi sokolsku tradiciju i stvoru novu generaciju mladih Sokola.

Sokolane i sletovi

Sokolski pokret

Sokolane su prostorje namenjene za vežbanje i spremanje sletova. Pored zatvorenih sokolskih domova postojale su i vežbanoice na otvorenom i sletišta za organizovanje raznih manifestacija. Sagrađeni su brojni sokolski domovi i sletišta širom Jugoslavije. U Beogradu je 1935. godine završena Zgrada Sokolskog doma Matica na uglu današnje Tiršove i Deligradske ulice pod pokroviteljstvom Aleksandra Karađorđevića.

Glavne manifestacije sokolskog pokreta su svakako sletovi. Naziv slet je simbolično uzet jer predstavlja grupni i sinhronizovani let ptica. Na sletovima su prikazivane zahtevne koreografije koja je pokazivala jedinstvo i snagu sokolskog duha. Održavali su se na raznim nivoima od okružnih do međunarodnih.

Sokolski pokret je zagovaro ravnopravnost među polovima i duh zajedništva. Sokoli i Sokolice su se međusobno obraćali sa brate i ’’sestro’’ a pozdravljali sa sokolskim pozdravom zdravo.

Kompletnu fitnes opremu možete pogledati ovde!

Ostavite odgovor