Istorija Vojne krajine

Istorija Vojne krajine

Istorija Vojne krajine

Serhati

Istorija Vojne krajine – austrijsko-turske granice Turci su pograničnu oblasti zvanu serhat naseljavali Srbima vlasima, odnosno, stočarima koji su imali zadatak da brane granicu i uživali su određene privilegije od strane osmanske vlasti. Za razliku od Turaka, Habzburška monarhija je osnovala pravu vojnu ustnovu i samostalnu teritorijalnu celinu pod nazivom Vojna krajina ili Vojna granica kao svojevrsni živi zid između dva carstva. Habzburzi su na opustelim prostorima Hrvatske, Slavonije i Ugarske naseljavali Srbe koji su se povlačili pred turskom vojsom. Vojnu krajinu su najviše naseljavali Srbi, Hrvati i Nemci. Stanovnici Vojne krajine su u odnosu na ostatale delove Monarhije uživali posebne privilegije. Prvo, oni nisu imali kmetski položaj u feudalnom društvu već su bili slobodni seljaci. Drugo, dobijali su svoju zemlju na kojoj su se u periodu mira bavili stočarstvom, i treće, imali su lokalnu samoupravu, slobodnu trgovinu i poseban sudski sistem na teritoriji Vojne krajine. U zamenu za ove privilegije Krajišnici su imali obavezu da brane Monarhiju od upada turske vojske ali i da odlaze u rat na poziv vladara.

Istorija Vojne krajine

Karlovački generalat

Vojna krajina je nastajala i širila se postepeno. Prvo je stvoren Karlovački generalat koju su činile Pomorska i Hrvatska krajina i Varaždinski generalat koju su činile Banska i Slavonska krajina.Prateći oslobođenje Slavonije, Srema i Banata, Krajina se širi na istok da bi se kasnije proširila sve do Transilvanije i tako zauzimala teritorije današnje Hrvatske, Mađarske, Srbije i Rumunije. Najveće doseljavanje Srba na teritoriju Vojne krajine je bio za vreme velikih ratova. Prvo takvo doseljavanje je za vreme Dugog rata krajem 16 i početkom 17 veka.  Privilegije i vojne obaveze srpskog življa u Vojnoj krajini su uređene ’’Srpskim statutom’’ (Statuta Valachorum- ili Vlaški statut jer je Vlasima nazivan pravoslavan izbeglički narod na teritoriji Habzburške monarhije pre svega Srbi)  iz 1630 godine donet od strane austrijskog cara Ferdinanda II. Ovim statutom su regulisane lične slobode, samouprava, sudstvo i trgovina. Vojna krajina je bila izuzeta iz civilne uprave, odvojena teritorijalno od Hrvatske i Ugarske i stavljena pod dirketnu upravu Dvorskog vojnog saveta sa sedištem u Gracu. Krajina je podeljena na okruge i opštine. Uprkos ovim statutom krajišnici su oslobođeni feudalnih nameta hravtskom i ugarskom plemstvu. Zauzvrat su imali obavezu da imaju stalne posade u šančevima duž granice i da napadaju neprijatelja čim pređe granicu i da na poziv vladara pođu u vojni pohod izvan granice Vojne krajine.

Seoba Srba

Veliko doseljavanje Srba u Vojnu krajinu odigralo se tokom Velikih seoba Srba. Prva velika seoba usled Velikog bečkog rata 1690 godine i Druga velika seoba 1740 godine nakon Austrijsko-turskog rata. Tada se dosta srpskih porodica naselilo na teritoriju Habzburške monarhije bežeći od osmanske vlasti i eventualne odmazde. Kako je opadala opasnost od Turaka Vojna krajina je gubila svoju prvobitnu namenu granične odbrane od turksih osvajanja i predstavljala oblast odakle su regrutovane vojne snage, pre svega pešadije, za potrebe ratovanja širom Evrope.

Usled brojnih epidemija koje su tada harale a najviše zbog epidemije kuge i kolere Vojna krajina je dobila ulogu zaštite sanitaronog kordona koji je sprečevao širenje bolesti prema Habzburškoj monarhiji. Naime svako ko bi želeo da pređe granicu bio bi pregledan od strane zdravstvenih radnika i po potrebi izolovan u karantinu na određeno vreme kako bi se videlo da li je zdrav i sprečilo širenje epidemije. U početku za kršenje izolacije je bila predviđena smrtna kazna a kasnije dugogodišnja robija. Ustanova sanitarnog kordona kao mera carskih vlasti u borbi sa epidemijama se zadržala sve do demilitarizacije Vojne krajine i njenog prisajedinjenja hrvatskoj i ugarskoj civilnoj teritoriji u drugoj polovini 19 veka.

Ostavite odgovor