Gladijatori – između legende i stvarnosti

Gladijatori – između legende i stvarnosti

Gladijatori – između legende i stvarnosti

Danas zabavu možemo zamisliti i kao opušteno veče uz kokice i filmove o slavnim gladijatorima i njihovim borbama. Da možemo da se vratimo oko 2000 godina unazad, verovatno bismo ove borbe gledali uživo – one su bile jedna od omiljenih zabava starih Rimljana sve do 5. veka nove ere, kada su zabranjene i ukinute.

Ko su bili gladijatori?

Gladijatore su u Rimskom carstvu činili robovi, zarobljenici i pljačkaši, čija je kazna bila da se bore u arenama.

Među gladijatorima bili su i hrišćani, koji su osuđivani na borbu do smrti u arenama, zajedno sa težim kriminalcima.

Na gladijatorski poziv odlučivali su se i slobodni ljudi, a nazivali su se autokratima. Autokrati su u arene odlazili maštajući o slavi i osvajanju novca.

Možda deluje neverovatno, ali u Rimskom carstvu bilo je i žena gladijatorki. Neke od njih su bile robinje, a neke i slobodne građanke. Gladijatorke su se prvi put u arenama borile za vreme imperatora Nerona. Borile su se jedna protiv druge, ali i protiv patuljaka, što je Rimljanima bilo posebno zanimljivo. Borbe među gladijatorkama bile su vrlo retke i odvijale su se isključivo noću, a to znači da su Rimljani ove borbe smatrali posebnim jer su se samo glavne ili veoma značajne gladijatorske igre dešavale noću.

 

Ipak, odnos Rimljana prema gladijatorima bio je dvojak – potajno su se divili njihovoj srčanosti, a javno su prezirali njihovo nisko zanimanje i položaj.

U borbama učestvovali i rimski carevi

Iako je gladijatorski poziv bilo prezreno zanimanje, istovremeno je bilo i neodoljivo privlačno. Zanimljvo je da su u gladijatorskim borbama nekad učestvovali i viđeniji Rimljani. U istorijskim spisima zabeleženo je da se čak 9 rimskih careva okušalo u areni kao gladijatori, a među njima su Komod, Hadrijan i Kaligula. Na njihove živote se i te kako pazilo, pa su se zato protivnici imeratora borili tupim oružjem.

 

Gladijatori su prolazili mukotrpne i teške obuke pre učestvovanja u pravim borbama u arenama. Borili su se jedni protiv drugih ili protiv zveri. Tokom obuke koristili su štitove od pruća i mačeve od punog drveta, koji su bili duplo teži od onih koje su kasnije koristili u areni. U školama u kojima su obučavani morali su da, pre svega, polažu zakletvu kojom obećavaju da svoj život posvećuju bogovima podzemlja i prihvataju da će, bez pogovora, istrpeti svaki vid poniženja tokom obuke. Uz to, morali su da prođu i lekarski pregled ne bi li se utvrdilo da li su fizički dovoljno jaki za borbe.

Iako smo navikli da na filmskim platnima gledamo izvajane glumce – gladijatore, austrijski antropolozi tvrde da gladijatori nisu bili tako savršeno mišićavi. Gladijatori antike hranili su se ugljenim hidratima, a oni koji su se borili bez oklopa imali su sloj sala na stomaku kako bi zaštitili unutrašnje organe od povreda prilikom borbi.

Gladijatori se nisu uvek borili do smrti

Iako smo u holivudskim filmovima navikli da gledamo scene koje prikazuju grube smrti gladijatora, u pravim arenama širom Rimskog carstva se gladijatori nisu uvek borili do smrti, tačnije, gladijatorske igre su evoluirale. U početku to jesu bile takve borbe, a kasnije neka vrsta sportskog takmičenja i javnog spektakla.

U vreme kada su postojale čak i gladijatorske škole, u svakog ratnika se ulagalo dosta novca da bi se tek tako prepustio smrti u amfiteatru.

Pravila su bila jasna i stroga – trebalo je protivnika raniti, ali ne i ubiti. Ukoliko je borba bila duga i iscrpljujuća, borci su mogli čak i da se predaju. A ako bi raspaljena publika u tim slučajevima želela smrt gladijatora, organizatori borbi su najčešće pošteđivali smrti gladijatore jer bi, u suprotnom, plaćali odštetu vlasnicima gladijatorskih škola, kojima su gladijatori pripadali.

Vrste gladijatora

Sam naziv gladijator potiče od reči gladius, što je bilo ime za kratki rimski mač, koji je služio za bodenje i sečenje.

Međutim, nisu svi gladijatori koristili ovo oružje. Na osnovu oružja koje su koristili, ali i taktika, razlikujemo nekoliko vrsta gladijatora, od kojih su najzastupljenije bile sledeće vrste: murmilon, sekutor, retarije i treks.

Murmilon

Murmilon je bio vrsta gladijatora koja je od oružja koristila upravo gladius, poput ovog. Od opreme je još imao dva štita – manji ovalni i veći četvrtasti, koji se nazivao skutum. Bio je sačinjen od drveta sa bronzom u centralnom delu. Nosio je još šlem u obliku riblje glave i štitove na desnoj ruci i levoj nozi. Takođe, imao je i pojas nalik današnjem bokserskom pojasu. Obično se borio protiv treksa. Spartak je bio poznati gladijator ove vrste.

Treks

Treks je koristio manji štit od murmilonovog, ali je imao duže štitnike na nogama. Koristio je kratki mač, koji se zvao sika, a na glavi je imao šlem sa vezirom i krestom.

Sekutor

Sekutor Gladijator

Sekutor na latinskom znači progonitelj. A ova vrsta gladijatora je dobila ime po tome što je progonio svog protivnika, najčešće retarija. Njegovu opremu činio je gladak šlem, kako bi mreža, koju je najčešće koristo retarij, lakše skliznula. Uz to, imao je i štitnike i štit. Od oružja se služio najčešće mačem dužim od gladiusa, a koristio je i trozubac, kao i bodež.

Retarije

Retarije se borio protiv sekutora, ali i murmilona. Njegovo oružje bilo je mreža i trozubac, a od opreme je imamo samo štitnik na levom ramenu.

 

Postojalo je još nekoliko, manje zastupljenih, tipova gladijatora, poput:

  • esedara, koji su se borili na dvokolicama i
  • lakeara, koji su koristili laso.

 

Koje vrste gladijatora biste vi najradije gledali u borbi?

Pogledajte ponudu mačeva i katana

Ostavite odgovor