Despot Stefan Lazarević

Despot Stefan Lazarević

Despot Stefan Lazarević

Kada je živeo Despot Stefan?

Despot Stefan Lazarević je rođen 1377. godine, kao sin kneza Lazara Hrebeljanovića i kneginje Milice, vladao je Srbijom nakon Kosovskog boja prvo kao knez, a kasnije dobija titulu despota. Pored toga što je bio vladar važio je za izvrsnog viteza i vojskovođu, a zbog svoje naklonosti ka književnosti i pesmama ostaće poznat kao srednjevekovni vladar-pesnik.

Nakon poraza u Kosovskom boju vladao je uz pomoć svoje majke kneginje Milice do svog punoletstva, kao turski vazal komandovao je pomoćnim trupama na strani Turske u bitkama na Rovinama, Nikopolja i Angore. U bici kod Angore 1402. je uprkos porazu Turske od Tamerlanovih Mongola uspeo da izvojeva pobedu na svojoj strani bojišta što je zadivilo i samog Tamerlana. Vraćajući se u Srbiju preko Carigrada, dobio je od vizantijskog cara visoku titulu despota, koja je po rangu bila odmah ispod carske.

Nove oblasti i razvoj rudarstva

Despot Stefan Lazarević

1404. godine sklapa sporazum sa mađarskim kraljem Žigmundom i dobija na korišćenje Beograd, Mačvu, Golubac i druge oblasti. 1408. godine Žigmund osniva Viteški red Zmaja, a za prvog među vitezovima je imenovao Despota Stefana i od tada se simbol zmaja javlja na dvoru i grbu Lazarevića.

Nakon završetka građanskog rata u Turskoj i izmirenja sa Đurđem Brankovićem za Srbiju 1412. godine otpočinje period mira u kojem dolazi do procvata i napretka ekonomije, politike, vojske i kulture. Iste godine donosi Zakon o rudnicima kojim je regulisano rudarstvo u celoj zemlji i život u najvećem rudarskom mestu Novom Brdu. Ostali veliki rudarski lokaliteti su Srebrenica, Rudnik i Kopaonik. Rudarstvo je bila najjača privredna grana tadašnje despotovine a Srbija najveći proizvođač srebra u Evropi. Razvojem rudarstva dolazi do jačanja i uspona trgovine samim tim i gradova. Despot Stefan je uveo mere kojim je podsticao domaće trgovce a prestonica Beograd postaje bitan trgovački centar i spona između Balkana i Srednje Evrope.

Beograd kao srednjovekovna prestonica

Beograd postaje prestonica despotovine 1405. godine umesto dotadašnjeg Kruševca. Beograd je za vreme Stefanove uprave doživeo veliki razvoj kako ekonomski tako i kulturno. On je u Beograd privukao kako domaće tako i strane trgovce i zanatlije davajući im povlastice za život u gradu. U samom gradu su izgrađene crkve, pristaništa, trgovi, pijace, a Beogradska tvrđava je razvijena i proširena tako da je zauzimala 10 puta veću površinu nego do tada. A kao poznati mecena na njegovom dvoru je okupljao učene ljude i tog vremena što je prestonicu činilo i kulturnim središtem države. Sam Despot Stefan je bio veliki ljubitelj književnosti.

Zadužbine i književni rad

Despot Stefan Lazarević

Pored mecenskog i prevodilačkog rada, on je i sam pisao povelje i pesme. Njegovo najpoznatije delo je Slovo ljubvepesma u prozi koja je najverovanije upućena njegovom bratu Vuku sa kojim je tada bio u lošim odnosima. Napisana je u akrostihu tako da prva slova strofe čine naziv ovog dela. Bitna ličnost u književnom smislu je njegov saradnik i pisac Konstantin Filozof koji je prevodio i sastavljao dela za potrebe crkve i vlastele, a nakon Despotove smrti sačinio njegovu biografiju pod nazivom Žitije despota Stefana Lazarevića

Njegova glavna zadužbina je Manatir Manasija tadašnji naziv Resava. Arhitektonski pripada Moravskom stilu, a Manastirska crkva je posvećena Svotoj Trojici. Manastir okružuju zidine sa 11 kula. Pored Manasije za vreme njegove vladavine se podiže i Manastir Kalenić.

Bio je u braku sa Jelenom Gatiluzio i nisu imali potomstvo a za naslednika je odredio svog sestrića Đurđa Brankovića.

 

Ostavite odgovor